سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
36
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
عبارت واضحتر و يا مخفىتر باشد زيرا وقتى بجاى هركدام از الفاظ اينكلام لفظى مرادف با آنها قرار دهيم اگر سامع به وضع آنها عالم باشد در فهم معنا و حصول آن از الفاظ هيچ تفاوتى حاصل نشده و همانطوريكه معناى مذكور از عبارت ياد شده استفاده شد از الفاظ مرادف نيز به همان نحو فهميده مىشود و اگر عالم به وضع نباشد اصلا باب فهم معنا از لفظ منسد بوده و از عبارت متكلّم چيزى دستگيرش نمىگردد . تنبيه و تبصره مصنّف در متن گفت : و الّا لم يكن كل واحد منها دالّا عليه . وجه اين تعبير آنست كه وى قبلا گفته بود : لانّ السّامع اذا كان عالما به وضع الالفاظ . و معناى آن اينستكه : لانّ السامع اذا كان عالما به وضع كلّ لفظ . قهرا نقيض آن كه با كلمه [ الا ] بان اشاره شده سلب جزئى مىباشد يعنى اذا لم يكن السّامع به وضع كلّ لفظ . و از اين معنا لازم مىآيد كه تمام الفاظ دلالت نداشته باشند و احتمالا برخى از آنها دلالت نمايند و آن در وقتى است كه سامع به وضع پارهاى از الفاظ عالم و از وضع پارهاى ديگر بىخبر باشد . سؤال ممكنست قائلى در مقام سؤال بگويد :